Draagdoeken, verschillende materialen

GIMG_2102eweven draagdoeken, er zijn meer verschillende dan ik me voor kan stellen. Dat een draagdoek niet zomaar een draagdoek is merk je wanneer je de grote variatie aan patronen, kleuren en materialen ontdekt. Lekker dragen doe je vooral door een doek goed te knopen. Daarnaast is de keuze van de doek ook van invloed. In deze blog wil ik meer informatie geven over de verschillende materialen die voor doeken gebruikt worden en hoeveel invloed dit heeft op de draageigenschappen.

Vaak gaan mensen opzoek naar een sterke doek als hun kindje wat zwaarder wordt. Ze zoeken een zogenaamde peuterdoek om comfortabeler mee te dragen. Ook kan je voor je pasgeboren baby een extra zacht en knuffelig babydoekje kopen. Daarnaast leer je als ervaren drager wanneer je veel verschillende doeken uitprobeert je voorkeuren kennen.

Allereerst is het om comfortabel te kunnen dragen belangrijk om goed te kunnen knopen. Wanneer je net niet helemaal lekker aanspant of je doek niet goed uitspreid merk je dat tijdens het dragen. Of misschien merk je het verschil pas als je in een (kort) consult wat kleine puntjes verbeterd hebt. Ik kom zelden iemand tegen die helemaal perfect knoopt en betrap mezelf er ook regelmatig op dat ik te snel wil knopen. Met een peuter van inmiddels ruim 12 kilo moet ik dan echt even een extra momentje nemen om de doek helemaal goed te krijgen.

Er zijn grote verschillen tussen doeken van verschillende merken en zelfs binnen één merk zijn niet alle doeken gelijk. Een los geweven doek voelt veel soepeler aan dan een strak geweven doek. Het gekozen patroon en de weefmethode is van invloed op de draageigenschappen. Daarnaast zit er verschil in de dikte en kwaliteit van de weefdraden en maakt het uit van welk materiaal de lengte en breedte draden gemaakt zijn.

Katoen

De meeste doeken zijn gemaakt van 100% katoen of hebben een aandeel katoen en daarnaast één of meer andere materialen. Katoen wordt gemaakt van het zachte vezelige materiaal dat rond de zaden van de katoenplant groeit. De vezels worden tot draden gesponnen en gebruikt om zacht, luchtdoorlatend textiel van te maken. Katoen is bijzonder duurzaam en heeft een grote absorptie. Er zit weinig elasticiteit in. Dit maakt het materiaal bijzonder geschikt om draagdoeken van te weven. De katoenvezel is hol en de lengte varieert afhankelijk van de soort en herkomst van 10 tot 50 mm. Van de langste vezels kunnen de fijnste en gladste garens gesponnen worden. Deze zijn ook het duurste.

katoen bollenIn gebieden met een tropisch klimaat, waar de katoenplant in het wild voorkomt, wordt katoen al duizenden jaren gebruikt om stoffen van te maken. Egyptenaren hadden 12.000 jaar voor Chirstus al katoen en er zijn sporen van katoen gevonden in Mexicaanse grotten die al 7000 jaar oud waren. 1000 jaar voor Christus schreef de grote Griekse historicus Herodotus over Indische katoen: “Er zijn daar bomen die in het wild groeien, en het fruit daarvan is een wol die mooier en beter is dan die van schapen. De Indiërs maken hun kleren van deze boomwol.”

katoen in balenDe meeste katoen wordt geproduceerd in China, de Verenigde Staten en India. Maar liefst 2,5 procent van alle landbouwgrond ter wereld wordt gebruikt voor de katoenteelt. Om katoen machinaal te kunnen oogsten worden eerst alle bladeren verwijderd met chemicaliën of door een vorstperiode. Biologisch katoen, waar vanzelfsprekend geen chemicaliën voor gebruikt mogen worden, wordt met de hand geplukt. Elk jaar stijgt het aandeel biokatoen of ecokatoen met 50%, in 2007 was bijna één procent van de katoenteelt biologisch.

Egyptisch katoen

Egyptisch katoen staat bekend als de beste kwaliteit katoen ter wereld. Het klimaat en de conditie van de grond in Egypte zijn uitstekend geschikt voor de katoenteelt. Daardoor zijn de vezels extra lang en heel zuiver. Egyptisch katoen voelt fijner en zachter dan gewone katoen. Door de lange vezels is het mogelijk om hele dunne sterke draden te spinnen waar je dunne, zachte doeken mee kunt weven.

Gekamd katoen

Door de katoenvezels te kammen voordat er draden van gesponnen worden verwijder je de kortste vezels. Door draden te spinnen van de overgebleven langere vezels krijg je een soepele en zachte stof. Het katoen pluist veel minder, zelfs na veel wassen dan ongekamd katoen.

Hennep

Hennep is een veelzijdige plant met veel toepassingen. De Latijnse naam is Cannabis Sativa en inderdaad één van de toepassingen van deze plant is het verwerken van de rijpe onbevruchte bloemen tot de drugs: marihuana. Andere delen van deze plant worden verwerkt tot strooisel voor knaagdieren en paarden, zaden als voedsel voor mensen en dieren, (alcoholvrij) bier, hennepolie, brandhout, papier, bouwmateriaal en touw en zeilen voor de scheepvaart.

Hennep 02Het materiaal wordt al 6000 jaar in China gebruikt om kleding van te maken en bereikte in de Middeleeuwen ook Europa. De Gouden Eeuw die Nederland gekend heeft werd grotendeels mogelijk gemaakt door de cultivering van de productie van Hennep. Naast hout was hennep het belangrijkste bouwmateriaal voor de vele VOC schepen. In de negentiende eeuw kwamen er alternatieve materialen op de markt voor de productie van touw, papier en textiel. De motorschepen verdrongen de zeilschepen en de productie van hennep liep flink terug. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hennep een opmars door het gebruik in parachute’s, uniformen en tentdoek. Na 1945 werd het wederom verdrongen door het goedkopere katoen. De laatste jaren wordt hennep in grote delen van de wereld weer steeds vaker gebruikt voor de productie van kleding.

Hennep is een snelgroeiend gewas en put de grond veel minder uit dan andere gewassen. Daarnaast heeft het veel minder kunstmest nodig en heeft het weinig last van insecten waardoor het minder vervuilend is voor het milieu dan bijvoorbeeld katoen. Het gewas kan gebruikt worden als ‘schoonmaakgewas’ om het grondwater te zuiveren. In Chernobyl worden de planten zelfs gebruikt om de grond vrij te maken van nucleaire vervuiling.

Door de planten na het oogsten te lathennepvezelen roten op het land of in baden komt de vezel los van stengel. De vezels worden gesponnen tot garens en geweven of gebreid tot textiel. De vezels zijn maar liefst tien keer sterker dan katoen. Kleding gemaakt van hennep is sterk en gaat lang mee. Een nadeel is dat stoffen van hennep vaak stug zijn. Ze moeten nabewerkt worden of vermengd worden met andere materialen. Samen met biologisch verbouwd katoen ontstaat een stof die zacht aanvoelt en sterker is dan katoen. Hennep neemt niet zo snel vlekken op waardoor het minder vaak gewassen hoef te worden. Wassen maakt de stof op den duur zachter. De stof is lichter dan veel andere stoffen en droogt snel. Het absorbeert vocht goed en houdt meer UV straling tegen dan katoen. Mensen met een gevoelige huid kunnen baat hebben bij het gebruik van hennep in hun kleding.

Linnen

Linnen wordt gemaakt uit de vezels van de vlasplant. Deze wordt al meer dan 6000 jaar geteeld. Vlas wordt van oorsprong geteeld in Nederland, België en Frankrijk. Tot in de achttiende eeuw was vlas naast wol de belangrijkste grondstof voor textiel. Tegenwoordig is vlas vrijwel volledig verdrongen door katoen. Zonder subsidies zou de vlasteelt bijna verdwenen zijn en met name in Frankrijk is de productie de laatste 25 jaar explosief gestegen.vlas bloemen

Om de lange vlasvezel vrij te krijgen uit de omliggende houtpijp moet de plant een rottingsproces ondergaan. Vroeger werden de planten na het oogsten in een rivier gelegd om te roten. Tegenwoordig worden de planten plat op het veld gelegd en regelmatig gekeerd om hetzelfde effect te bereiken. Dit heet dauwroten. Door het gerote vlas te braken vlasen te zwingelen komt de lange vezel vrij uit de houtpijp. De houtpijp wordt gebruikt in meubelplaten, bouwplaten en isolatiemateriaal. De vlasvezels worden gekamd om de korte van de lange te scheiden. De korte vezels worden gebruikt voor de fabricage van touw en papier. De lange vezels worden tot uiterst fijne garens gesponnen.

De vezels zijn lang en sterk en zijn na het spinnen zo mooi dat er nauwelijks uitstekende vezels zijn en de garens, in tegenstelling tot katoen, zonder versterking enkeldraads verweven kunnen worden tot textiel. Naast kleding wordt het ook gebruikt voor grotere oppervlakken textiel zoals tafelkleden, gordijnen en schilderslinnen. Ook de ouderwetse boekbanden zijn van linnen.

Door de lange vezels en de wasachtige bestanddelen heeft linnen een mooie glans die ook na het wassen behouden blijft. Het is zeer sterk en kan veel vocht opnemen. Er zit nauwelijks rek in en is kreukherstellend.

Schapen wol

De zachte, dunne haren van de vacht van sommige dieren kun je gebruiken als wol. Het meest bekend en meest gebruikt is schapenwol. In tegenstelling tot haren heeft wol schubben. Hierdoor blijven er zaden en takjes in hangen. De huid van het schaap wordt zo beschermd tegen beschadigingen. Een schaap kan zonder probleem door doornige begroeiing lopen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een koe.

Wol is gekroesd, elke 2,5 centimeter zit er een bocht in. Hierdoor wordt de lucht goed vastgehouden, waardoor wol goed isoleert. In de gekrulde vezel zit veel stilstaande lucht en stilstaande lucht geleidt warmte zeer slecht. Het voelt koel in de zomer en warm in de winter. Door de schubben en de kroes, kan wol makkelijk gesponnen worden. De vezels haken makkelijk in elkaar en blijven goed aan elkaar vastzitten.

wol wegenIn het voorjaar worden schapen geschoren zodat er nog twee centimeter van hun vacht blijft staan. De wol is vervuild met vet, zweet, gras en ontlasting. De wol wordt daarom eerst gewassen. Voor het spinnen is het wel handig als het nog enigszins vet is. Van nature bevat wol lanoline. Na het wassen wordt de wol gekaard. De vezels worden met de hand ontward met een kam met stalen punten of machinaal in een ronddraaiende cilinder met stalen punten. Voor een fijner resultaat wordt de wol voor het spinnen gekamd. Hoe fijner de wolvezels zijn, hoe dunner de draad die gesponnen kan worden. Door het spinnen wordt de wol in elkaar gedraaid, de vezels grijpen in elkaar en vormen een sterke draad.

wol spinnenWol kan uitstekend tegen weer en wind maar niet zo goed tegen zeep en warm water. Je kan het beter niet te vaak wassen. Wol is zelfreinigend en meestal is laten luchten voldoende. Als het toch nodig is kan je wol voorzichtig wassen, het liefst op de hand. Uitwringen is uit den boze, uitknijpen kan wel.

Van nature heeft wol een hoge elasticiteit. Je kan het makkelijk uitrekken en de veerkrachtige vezel keert terug naar zijn oorspronkelijk vorm. Wol voelt zacht aan. Doordat de wolvezels uitsteken kan het kriebelen. Ook pluist het makkelijk. Het kreukt snel en de kreuken verdwijnen ook weer vrij snel. Wol is minder sterk dan bijvoorbeeld linnen, katoen, hennep of een synthetische vezel. In tegenstelling tot plantaardige stoffen zoals hennep en katoen brand wol niet, het schroeit een beetje en dooft dan uit.

MerinoWol

Merino schaapMerino schapen staan bekend om hun uitstekende wolproductie. Per vierkante centimeter huid groeien er tien keer zoveel haren als bij een gemiddeld ander schaap. Deze haren hebben een zeer fijne structuur. Daarnaast kriebelt deze wol niet. Wol van Merino schapen is van een bijzonder hoge kwaliteit. Wol is warmteregulerend. Het is koel in de zomer en warm in de winter.

Zijde

Zijde is een dierlijke vezel van een geheel andere aard dan schapenwol. Het wordt gesponnen door de zijderups. De zijderups voedt zich met bladeren van de moerbeiboom. De rups spint een cocon waarin zij transformeert naar een vlinder. Deze cocon maakt ze door dunnen draden en lijn af te scheiden. Vlak voor de cocon helemaal klaar is, nog voordat de vlinder zicht ontpopt, wordt de rups gedood. De lijm wordt gesmolten en de draad afgewikkeld.

zijderupsDe meest gebruikte zijderups heet Bombyx Mori omdat deze een cocon spint van een extra lange draad. De totale lengte varieert tussen de 2500 en 3500 meter. De middelste draad kan in één lengte van ongeveer 1000 tot 1500 meter afgewikkeld worden. De kortere draden aan de binnenste en buitenste gedeelte van de cocon worden gebruikt om Chappezijde van te maken. De afvalresten van de cocon worden gebruikt om Bourettezijde van te maken, deze zijde glanst bijna niet. Voordat de zijde geweven wordt, wordt de lijmstof uit de zijde gekookt. Dit proces heet ontbasten. Hierdoor voelt de zijde zachter aan.

zijde coconQua samenstelling lijkt zijde op wol. Ze bestaan beide voornamelijk uit eiwitten. In tegenstelling tot wol is zijdegaren glad, het heeft geen kroezig en geen schubben. Hierdoor heeft zijde een mooie glans. De zijdedraad is de fijnste draad van alle natuurlijke vezels. Het wordt niet alleen voor kleding maar ook voor beddengoed, woontextiel en de vulling van dekbedden gebruikt.

Zijde is erg sterk en elastisch. Het is de sterkste natuurvezel die er bestaat. Je kunt de draad flink uittrekken voordat deze breekt. Het kan veel vocht opnemen zonder dat het vochtig aanvoelt. Daarnaast heeft het goede warmteregulerende eigenschappen. Zomers voelt het koel en ‘s winters voeler het heerlijk warm. Onder invloed van zonlicht verkleurt het snel. Het verschroeit wel maar verbrand niet en is zelfdovend.

Wilde zijde

Wilde zijde ofwel Tussah zijde wordt gewonnen van in het wild levende Tussah zijdevlinderrupsen. De cocons van deze rupsen worden verzameld nadat de vlinder ontpopt is. Hierdoor breken de draden en kan de draad niet meer direct verweven worden. Voor het weven moeten de draden gesponnen worden. Deze zijde heeft een korrelige structuur en glanst minder. Ook is het lastiger om te verven en bleken.

Repreve

Nieuwe in draagdoekenland zijn draagdoeken gemaakt van gerecyclede plastic flessen. Dit materiaal heet Repreve. Ingezamelde (BPA vrije) plastic flessen worden schoongemaakt, versneden, gesmolten en omgewerkt tot kleine plastic bolletjes. Van deze bolletjes worden vezels getrokken waar stoffen van geweven kunnen worden.

Repreve is temperatuur regulerend. Het is perfect in warm weer. Het geeft een wol-achtige bounce. Het materiaal is makkelijk wasbaar en droogt snel. Direct uit de fabriek is de doek al vrij zacht. Met enkele keren wassen en drogen is de doek al goed ingedragen.

CathelijneCathelijne heeft een doek met 45% Repreve en 55% katoen. Zij verteld: “Mijn favo geweven doek op dit moment is de Tekhni Ceres Coastal. Ik heb een maat 3. Door de breedte is het een ideale peuterdoek, het is de breedste doek in mijn bezit. De blend met repreve (gerecyclede kunststof) is supersterk en ook goed wasbaar. Ik kan gerust een uur wandelen met mijn peuter van 16 kilo, ze zit lekker stevig op mijn rug. Mijn favo knoop erbij is de DH rebozo.”

 

Bronnen:

Wikipedia
Villalana – Natuurlijk

Hempflax
Duurzamekleren
Textielstad
Insilk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>